Ký sinh trùng là gì? Những loại ký sinh trùng trên cơ thể người

Ký sinh trùng Leishmania, giun đũa, giun chỉ Onchocerca volvulus, Toxoplasma gondii… gây nhiều căn bệnh nguy hiểm ở người. Mặc dù tên gọi quen thuộc nhưng liệu bạn có biết ký sinh trùng là gì? Dấu hiệu nhận biết chúng như thế nào hay có những loại ký sinh trùng nào trên cơ thể người….

 Ký sinh trùng là gì?

  • Theo quan điểm sinh học, ký sinh là mối quan hệ cộng sinh không tương hỗ giữa các loài. Trong đó, một loài là ký sinh sống bám vào một loài khác gọi là vật chủ. Ký sinh trùng có thể là sinh vật đơn bào, đa bào, thực vật hoặc động vật.
  • Quan điểm của y học, ký sinh trùng là sinh vật chiếm dinh dưỡng của những sinh vật khác đang sống để tồn tại, sinh trưởng và phát triển.

Như vậy, có thể hiểu ký sinh trùng là tên gọi chung của nhiều sinh vật sống bám vào vật chủ.

Ký sinh trùng sống bám vào vật chủ có thể gây ra nhiều căn bệnh nguy hiểm, nhất là ở những nước đang phát triển. Rất nhiều trường hợp, đói nghèo và điều kiện vệ sinh thiếu thốn không đảm bảo thường đi kèm với những bệnh nhiễm ký sinh trùng.

Hiện nay, chưa có loại vacxin nào có thể phòng ngừa được bệnh ký sinh trùng ở người nhưng có nhiều loại thuốc chống lại được chúng.

Ký sinh trùng là gì

Đặc điểm của ký sinh trùng

Ký sinh trùng có những đặc điểm điển hình sau:

  • Nhỏ hơn rất nhiều so với vật chủ
  • Tốc độ sinh sản nhanh chóng mặt và nhanh hơn nhiều so với vật chủ.

Mối quan hệ lợi ích, tác hại giữa ký sinh trùng và vật chủ

Ký sinh trùng có thể gây hại hoặc có lợi cho vật chủ. Chúng làm lợi cho vật chủ bằng nhiều cách khác nhau. Chẳng hạn ký sinh trùng ở người có thể thúc đẩy hệ miễn dịch. Hoặc một số ký sinh trùng ở ruột như giun móc có thể giúp chữa bệnh dị ứng. Hay quan hệ cộng sinh giữa nấm và cây. Tuy nhiên, ký sinh trùng cũng có thể gây bệnh và hút hết chất dinh dưỡng trong cơ thể vật chủ. Trong rất nhiều trường hợp khó xác định được vật chủ có bị ký sinh trùng gây hại hay không.

Ký sinh trùng sẽ nhận được lợi ích từ vật chủ qua nơi trú ngụ, dinh dưỡng và dùng chính vật chủ để sinh sản.

Dấu hiệu nhiễm ký sinh trùng

Cơ thể con người bị nhiễm ký sinh trùng thường có những dấu hiệu biểu hiện dưới đây:

  • Xuất hiện các vấn đề tiêu hóa: Tiêu chảy, táo bón, đầy bụng, đầy hơi, buồn nôn.
  • Đau bụng: Thường là nhiễn giun móc, giun tròn.
  • Ngứa hậu môn vào ban đêm, không phát ban: Do giun kim để trứng ở vùng hậu môn vào buổi tối.
  • Mệt mỏi, yếu ớt xanh xao, buồn ngủ: Do ký sinh trùng bám vào đường ruột ăn cạn kiệt chất dinh dưỡng.
  • Bỗng nhiên thèm ăn nhiều hơn nhưng không tăng cân.
  • Nghiến răng: Ký sinh trùng di chuyển, thải độc tố tác động lên thần kinh gây nghiến răng.
  • Thường xuyên gặp các vấn đề về da. Bao gồm: Nổi mề đay, phát ban, viêm da, dị ứng bất thường không rõ nguyên nhân.
  • Đau cơ, đau khớp: Ký sinh trùng xâm nhập vào khớp xương, cơ bắp và mô mềm, thường bị nhầm lẫn với viêm khớp.
  • Hệ miễn dịch suy giảm hay bị bệnh tật.
  • Nhiễm nấm âm đạo, ngứa, nổi phát ban quanh bộ phận sinh dục.
  • Môi hoặc miệng bị lở loét.

Khi có bất cứ dấu hiệu triệu chứng nghi ngờ nhiễm ký sinh trùng, bạn hãy đến bệnh viện, cơ sở y tế thăm khám càng sớm càng tốt.

Nguyên nhân nhiễm ký sinh trùng

Có nhiều nguyên nhân dẫn đễn cơ thể con người bị nhiễm ký sinh trùng, phổ biến nhất gồm:

  • Thức ăn: Đồ ăn chưa chín, điển hình là thịt.
  • Ô nhiễm nguồn nước: Có đến hơn 50% sông ngòi, kênh rạch, hồ nước, suối bị nhiễm ký sinh trùng đơn bào.
  • Rau củ quả và trái cây: Có rất nhiều ký sinh trùng nguy hiểm có ở rau củ quả và trái cây khi chưa được rửa sạch.
  • Loài vật như muỗi, ruồi, ve, bọ chét hoặc vật nuôi như chó mèo có thể là nguồn lây nhiễm ký sinh trùng cho con người.

Ký sinh trùng là gì

Các phương pháp xét nghiệm ký sinh trùng

Xét nghiệm ký sinh trùng rất cần thiết để có thể chẩn đoán được loại ký sinh trùng gây bệnh; từ đó có biện pháp xử lý hiệu quả. Những kỹ thuật xét nghiệm ký sinh trùng thường được thực hiện gồm:

Xét nghiệm trực tiếp: Phát hiện ký sinh trùng trưởng thành, ấu trùng, trứng, đoạn AND của ký sinh trùng.

  • Kỹ thuật soi tươi: Dùng nước muối sinh lý hoặc KOH, tùy thuộc vào loại bệnh phẩm.
  • Kỹ thuật nuôi cấy: Chẩn đoán vi nấm.
  • Kỹ thuật nhuộm soi:
    • Nhuộm sống với xanh methylen hoặc đỏ trung tính 1/10000: Xem cấu tạo đơn bào
    • Nhuộm chết: Nhuộm Gram, nhuộm Giêm Sa, nhuộm HE, Hematoxilin Fe, nhuộm lugol, nhuộm P.A.S.
  • Kỹ thuật khuếch đại gien PCR.

Xét nghiệm gián tiếp (chẩn đoán miễn dịch học): Áp dụng trường hợp không hoặc khó tìm được ký sinh trùng khi xét nghiệm trực tiếp. Bao gồm các phản ứng sau:

  • ELISA: Phản ứng miễn dịch men
  • immunoelectrophoresis: Phản ứng miễn dịch điện li
  • immunofluorescence: Phản ứng miễn dịch huỳnh quang
  • Hémagglutination test: Phản ứng ngưng liên kết hồng cầu

Một số xét nghiệm ký sinh trùng

Các xét nghiệm ký sinh trùng phổ biến gồm:

  • Fasciola hepatica
  • E.histolytica
  • Gnathostoma
  • Paragonimus
  • Filaria
  • Taenia solium
  • Angiostrongulus
  • Toxocara canis
  • Schistosoma
  • Ascaris lumbricoide
  • Clonorchis Sisnensis
  • Strongyloides
  • Toxoplasma gondii
  • Echinococcus
  • Trichinella

Ký sinh trùng là gì

Xét nghiệm ký sinh trùng ở đâu?

Có thể thực hiện xét nghiệm ký sinh trùng ở các bệnh viện, cơ sở y tế uy tín.

Tại Hà Nội có thể thực hiện xét nghiệm ở một số bệnh viện như:

  • Bệnh viện Đại học Y Hà Nội: Số 1 Tôn Thất Tùng, Trung Tự, Đống Đa, Hà Nội.
  • Viện Sốt rét – Ký sinh trùng – Côn trùng Trung ương: Số 245 Lương Thế Vinh, Trung Văn, Nam Từ Liêm, Hà Nội
  • Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung Ương: Số 78 Giải Phóng, Phương Mai, Đống Đa, Hà Nội.

Tại TPHCM có thể thực hiện xét nghiệm ở một số bệnh viện như:

  • Viện sốt rét – Ký sinh trùng – Côn trùng TPHCM: Số 699 Trần Hưng Đạo, Phường 1, Quận 5, TP HCM
  • Khoa Vi sinh – Bệnh viện Nhân dân Gia Định: Số 1 Nơ Trang Long, Phường 7, Quận Bình Thạnh, TP HCM.
  • Bệnh viện Nhiệt đới TP. Hồ Chí Minh: Số 764 Võ Văn Kiệt, Phường 1, Quận 5, TP HCM.
  • Bệnh viện Chợ Rẫy: Số 201B Nguyễn Chí Thanh, Phường 12, Quận 5, TP HCM.
  • Bệnh viện Đại học Y Dược: Số 215 Hồng Bàng, Phường 11, Quận 5, TP HCM.

Xét nghiệm ký sinh trùng bao nhiêu tiền?

Chi phí xét nghiệm ký sinh trùng phụ thuộc vào:

  • Xét nghiệm ở bệnh viện nào
  • Loại xét nghiệm ký sinh trùng thực hiện

Chẳng hạn như:

  • Viện sốt rét – Ký sinh trùng – Côn trùng TPHCM: Chi phí khám 29.000 đồng và chi phí chẩn đoán ký sinh trùng sẽ dao động trong khoảng 110.000 đồng – 150.000 đồng.
  • Bệnh viện nhiệt đới TPHCM: Xét nghiệm sán lá gan lớn là 172.000 đồng.
  • Viện Sốt rét – Ký sinh trùng – Côn trùng Trung ương: Xét nghiệm giun đầu gai, sán lá gan lớn là 200.000 đồng. Xét nghiệm chẩn đoán giun đũa chó mèo là 200.000 đồng.

Những loại ký sinh trùng trên cơ thể người

Cơ thể con người có thể tồn tại rất nhiều loại ký sinh trùng, dưới đây là những loài điển hình:

Ký sinh trùng Leishmania

Đây là loại ký sinh trùng đơn bào có thể ăn mòn các tế bào miễn dịch của cơ thể con người. Leishmania chính là nguyên nhân gây bệnh nhiệt đới đen truyền từ muỗi cát sang người.

Sau một thời gian xâm nhập vào cơ thể, ký sinh trùng Leishmania gây các vết đỏ lớn trên da, rồi chuyển thành màu đen. Kèm theo là triệu chứng thiếu máu, người mệt mỏi, sốt cao.

Nếu chữa trị muộn thì các loại ký sinh trùng hắc sẽ tấn công, gây viêm phổi và tử vong (tỷ lệ là 100%).

Giun chỉ Onchocerca volvulus

Ký sinh trùng là gì

Cơ thể con người nhiễm phải giun Onchocerca volvulus sẽ gây viêm nhiễm trong mắt nghiêm trọng. Chúng làm tổn thương cấu trúc và có thể dẫn đến mù vĩnh viễn.

Ấu trùng giun chỉ Onchocerca volvulus xâm nhập vào cơ thể con người qua vết chích của ruồi đen Simulium damnosum. Đồng thời cũng truyền ấu trùng giun chưa trưởng thành từ người bệnh sang người khác.

Khi ấu trùng trưởng thành dưới da sẽ có dạng như các nốt.

Ký sinh trùng Loa Loa

Loa Loa hay còn gọi là giun mắt châu Phi là một trong những loài giun tròn gây bệnh giun tròn ở người. Có thể quan sát rõ được chúng khi di chuyển qua những mô kết mạc mắt.

Ký sinh trùng Loa Loa thông qua vết cắn của ruồi nai để xâm nhập vào cơ thể. Mặc dù không ảnh hưởng đến khả năng nhìn của vật chủ nhưng khi chúng di chuyển sẽ gây cộm mắt, đau đớn và khó chịu.

Ngoài ra, chúng luôn luôn di chuyển đến các mô đến khi trưởng thành, thường kéo dài 1 – 4 năm. Khi đã trưởng thành ký sinh trùng Loa Loa sẽ di chuyển đến các mô dưới da để sinh sản.

Giun đũa (Ascaris lumbricoides)

Có chiều dài từ 15 – 35 cm, trứng của Ascaris lumbricoides nhiễm vào cơ thể con người thông qua đường ăn uống. Sau đó trứng nở, ký sinh trùng nhanh chóng xâm nhập vào thành ruột rồi phổi gây ho. Chúng có thể quay ngược trở lại ruột.

Xâm nhập vào cơ thể người, giun đũa Ascaris lumbricoides hút hết chất dinh dưỡng gây rối loạn tiêu hóa, rối loạn thần kinh ở trẻ em. Người bệnh sẽ luôn mệt mỏi, xanh xao và bị tiêu chảy.

Ký sinh trùng Trypanosoma brucei

Ký sinh trùng là gì

Ký sinh trùng Trypanosoma brucei là trùng roi ký sinh trong máu, là nguyên nhân gây căn bệnh ngủ châu Phi. Loại ký sinh trùng này xâm nhập vào cơ thể qua vết cắn của loại ruồi Glossina.

Khi xâm nhận vào cơ thể, nạn nhân sẽ bị tổn thương hệ thần kinh và có các triệu chứng mệt mỏi, đau đầu, sốt, cúm nghiêm trọng. Sau đó là tình trạng sưng tấy, sốt cao, buồn ngủ, nói lắp, lú lẫn, hôn mê sâu. Nếu không được điều trị sẽ gây tử vong.

Ký sinh trùng Toxoplasma gondii

Ký sinh trên mèo và bất cứ động vật máu nóng nào, trong đó có con người. Con người bị nhiễm loại ký sinh trùng này khi tiếp xúc với phân mèo, ăn rau chưa rửa, thịt nấu chưa chín.

Ký sinh trùng Toxoplasma gondii ở trong cơ thể sẽ xâm nhập vào hệ thần kinh trung ương của con người gây rối loạn thần kinh chức năng, tâm thần phân liệt có ý định tự tử, ung thư não.

Đa số, khi đã tiếp xúc với ký sinh trùng này thì cơ thể sẽ sinh ra kháng thể miễn nhiềm. Trường hợp có hệ miễn dịch yếu sẽ có thể bị tử vong. Triệu chứng khi bị nhiễm ký sinh trùng Toxoplasma gondii thường là đau đầu, mệt mỏi, sốt, cúm, ớn lạnh.

Cách loại bỏ ký sinh trùng trong cơ thể

Nhiều nghiên cứu khoa học đã chứng minh một số thực phẩm có thể tiêu diệt, loại bỏ được các ký sinh trùng ra khỏi cơ thể người đơn giản, dễ dàng và hiệu quả cao. Dưới đây là các thực phẩm đó:

Tỏi

Tỏi có chứa chất kháng sinh tự nhiên allicin rất mạnh, có tác dụng tiêu diệt các loại ký sinh trùng như giun đũa, giun giardia vô cùng hiệu quả. Vì thế, loại bỏ các loại ký sinh trùng thì sử dụng tỏi là cách đơn giản và hiệu nghiệm.

Hành

Các hợp chất lưu huỳnh có trong hành đã được chứng minh có tác dụng loại bỏ ký sinh trùng rất tốt. Chỉ cần sử dụng nước ép hành tây sẽ đặc trị được các loại giun ký sinh trong đường ruột; nhất là những loại ký sinh giun sợi và sán dây.

Ký sinh trùng là gì

Hạt bí ngô

Sử dụng hạt bí ngô là một trong những cách loại bỏ ký sinh trùng trên cơ thể người đơn giản. Hạt bí ngô đóng vai trò như một loại thuốc tẩy giun sán tự nhiên, an toàn. Chúng có thể loại bỏ giun sán ra khỏi cơ thể dễ dàng. Bạn chỉ cần ăn hạt bí ngô mỗi ngày.

Hạt đu đủ

Một nghiên cứu mới nhất gần đây cho biết nếu dùng hạt đu đủ kết hợp với mật ong sẽ đào thải được ký sinh trùng hiệu nghiệm. Kết quả cho thấy 23/30 trường hợp đã loại bỏ được ký sinh trùng qua đường tiêu hóa nhờ biện pháp này.

Dứa

Dứa chứa các enzyme bromelain tiêu hóa (enzyme phân giải protein) giúp loại bỏ ký sinh trùng chẳng hạn như sán dây.

Ngải cứu

Ngải cứu không chỉ hỗ trợ tiêu hóa, tăng cảm giác ăn ngon miệng, các vân đề về túi mật, xương khớp mà còn có hiệu quả cao trong việc loại bỏ giun tròn và những loại ký sinh trùng khác. Cách sử dụng cũng rất đơn giản. Bạn chỉ cần bổ sung ngải cứu trong khẩu phần ăn hàng ngày là được.

Nếu thường xuyên sử dụng những loại thực phẩm trên; đồng thời kết hợp với việc giữ gìn vệ sinh đúng cách thì sẽ tiêu diệt được ký sinh trùng hiệu quả mà không phải sử dụng thuốc.

Trên đây là giải đáp ký sinh trùng là gì? Có những loại ký sinh trùng nào trên cơ thể người… Mong rằng sẽ giúp ích cho bạn đọc hiểu rõ hơn về chúng. Đồng thời có thể phát hiện sớm, điều trị kịp thời, tránh nguy cơ đáng tiếc xảy ra.



Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *