Sốc phản vệ là gì? Cách xử lý và phòng ngừa hiệu quả

Sốc phản vệ là gì? Đây là một loại tai biến dị ứng cực kỳ nghiêm trọng, nguy hiểm đe dọa tính mạng. Tình trạng này xảy ra ở tất cả mọi người nếu như không được chẩn đoán, xử lý kịp thời. Vậy phải làm gì để phòng tránh và xử lý sốc phản vệ? Cùng tìm hiểu ngay sau đây nhé!

Sốc phản vệ là gì?

Sốc phản vệ là phản ứng dị ứng vô cùng nguy hiểm, gây tử vong nhanh nhất. Nó xuất hiện nhanh, ngay lập tức trong vài giây, vài phút hoặc sau 30 phút bị ong đốt, ăn thức ăn lạ, dùng thuốc, thử test. Đây là một trong những tai biến xảy ra nhanh, bất ngờ gây hoang mang cho người nhà bệnh nhân và bác sĩ điều trị.

Sốc phản vệ khiến người bệnh bị sốc, đường thở bị tắc hẹp, hạ huyết áp đột ngột, mạch đập nhanh nhưng yếu, buồn nôn, nôn mửa, phát ban. Nếu dấu hiệu triệu chứng sốc phản vệ xuất hiện sớm thì nguy cơ tử vong càng cao.

Sốc phản vệ là gì

Nguyên nhân sốc phản vệ

Đa số chúng ta đều nghĩ rằng sốc phản vệ xảy ra do tiêm thuốc, vacxin. Tuy nhiên, thực tế có rất nhiều nguyên nhân gây ra phản ứng dị ứng này. Bao gồm:

Thuốc

Đây là nguyên nhân chính gây sốc phản vệ. Thuốc đưa vào cơ thể qua đường uống, nhỏ, xông, bôi ngoài da, tiêm bắp, tiêm tĩnh mạch, tiêm dưới da, trong da, đặt âm đạo… đều có thể gây sốc phản vệ. Trong số đó, nguy hiểm nhất và dễ gây ra phản ứng này là qua đường tiêm tĩnh mạch.

Mọi loại thuốc đều có thể gây sốc phản vệ nhưng dễ xảy ra nhất là thuốc giãn cơ, kháng sinh họ β lactam, chống co giật, thuốc chống viêm giảm đau, gây mê, gây tê, thuốc cản quang…

Nọc côn trùng

Khi bị những loại côn trùng như nhện, ong, bọ cạp, rắn rết cắn, cơ thể con người có thể bị sốc phản vệ do nọc độc của chúng.

Thức ăn

Các loại thức ăn có thể gây sốc phản vệ thường gặp như tôm, cua, nhộng, cá ngừ, trứng, sữa, đậu nành, đậu phộng, khoai tây, các chất phụ gia…

Nguyên nhân khác

Một số nguyên nhân khác có thể gây sốc phản vệ như phấn hoa, nhựa cây, lông vật nuôi, tập thể dục quá sức…

Dấu hiệu triệu chứng người bị sốc phản vệ

Triệu chứng của sốc phản vệ xảy ra với tốc độ nhanh chóng mặt chỉ vài giây, vài phút sau khi tiếp xúc với tác nhân. Hoặc cũng có thể sau khoảng 30 phút hoặc lâu hơn sau khi tiếp xúc với dị nguyên.

Biểu hiện của phản ứng dị ứng này do thuốc hay nguyên nhân nào đi nữa thì đều giống nhau. Triệu chứng sốc phản vệ xảy ra ở mọi cơ quan nội tạng của cơ thể.

Triệu chứng trên da

Da nổi mề đay, mẩn ngứa và phù mạch. Vị trí thường xuất hiện sưng nề là bộ phận sinh dục, môi, mắt, quanh miệng, hầu họng, lưỡi, bàn tay và bàn chân.

Sốc phản vệ là gì

Hệ hô hấp

Người bệnh bị sốc phản vệ bị hẹp đường thở, dẫn đến:

  • Khó thở, nghẹt thở
  • Người tím tái
  • Suy hô hấp cấp
  • Phù dây thanh khí quản
  • Co thắt phế quản, thậm chí là phù phổi

Hệ thần kinh

Triệu chứng điển hình gồm:

  • Đau đầu, chóng mặt, khó chịu
  • Nói lảm nhảm, nhận thức mơ hồ
  • Chân tay run
  • Co giật toàn thân
  • Ngất xỉu hoặc hôn mê

Hệ tim mạch

Bệnh nhân bị sốc phản vệ sẽ bị tụt huyết áp, giãn tĩnh mạch và trụy tĩnh mạch. Những triệu chứng này sẽ xuất hiện sớm do hậu quả của thuốc, hóa chất đưa vào cơ thể. Giai đoạn nặng sẽ xảy ra tình trạng thiếu oxy máu, giảm co bóp cơ tim và giảm thể tích tuần hoàn máu.

Hệ tiêu hóa

Triệu chứng có thể xuất hiện ở hệ tiêu hóa khi người bệnh bị sốc phản vệ do thuốc uống, thực phẩm gồm:

  • Đau bụng dữ dội
  • Buồn nôn và nôn ói
  • Tiêu chảy không kiểm soát
  • Chảy máu tiêu hóa

Biểu hiện triệu chứng của sốc phản vệ nặng hay nhẹ phụ thuộc vào:

  • Cơ địa của từng người
  • Số lượng chất lạ được đưa vào cơ thể
  • Tốc độ hấp thụ của cơ thể
  • Thời gian xử lý điều trị sốc phản vệ

Những dấu hiệu sớm cần hết sức chú ý như ngứa bàn tay chân, khó thở, tê môi lưỡi, tim đập nhanh, hốt hoảng, bồn chồn. Khi có bất cứ triệu chứng sốc phản vệ nào trên cần ngay lập tức xử lý, tránh nguy cơ tử vong.

Xử lý và phòng ngừa sốc phản vệ

Cách xử lý khi bị sốc phản vệ

Hãy ngay lập tức đưa người có những triệu chứng sốc phản vệ đến bệnh viện, cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời. Trong lúc đợi bác sĩ cấp cứu thì người nhà bệnh nhân hãy thực hiện những thao tác dưới đây:

  • Đặt bệnh nhân nằm sao cho chân cao hơn đầu.
  • Lật bệnh nhân nằm nghiêng nếu như bị chảy máu miệng hoặc nôn để chống sặc.
  • Nới lỏng quần áo, đắp chăn cho bệnh nhân
  • Cần nói chuyện liên tục với người bệnh để người bệnh có thể giữ được nhịp thở không bị hôn mê.
  • Nếu người bệnh ngưng thở thì hồi sức bằng cách hà hơi thổi ngạt, ép hơi lồng ngực.
  • Hãy kiểm tra xem nguyên nhân nào gây sốc phản vệ.

Sốc phản vệ là gì

Cho bệnh nhân dùng ngay adrenalin dù mức độ, diễn biến sốc phản vệ nặng hay nhẹ. Sử dụng sớm và đủ liều sẽ tránh được nhiều nguy cơ cho người bệnh.

Người bị sốc phản vệ phải được cấp cứu ở cơ sở y tế, bệnh viện có đầy đủ trang thiết bị, dụng cụ hỗ trợ, thuốc chống sóc và bác sĩ có chuyên môn.

Cách phòng tránh bị sốc phản vệ đơn giản, hiệu quả

Sốc phản vệ diễn biến rất nhanh, chuyển sang trạng thái nguy kịch, đe dọa tính mạng của người bệnh. Do đó, để phòng ngừa cần chú ý những điều sau:

  • Hãy nói ngay với bác sĩ nếu đang tiêm thuốc có cảm giác bồn chồn, sợ hãi, tê lưỡi… Bác sĩ ngừng tiêm và có thể xử lý sốc phản vệ kịp thời.
  • Ở lại phòng tiêm từ 15 – 30 phút để theo dõi có bị sốc phản vệ hay không. Bởi cơ địa của mỗi người khác nhau có thể xảy ra sau vài giây, vài phút nhưng cũng có thể sau nửa tiếng hoặc lâu hơn.
  • Trước khi tiêm, uống thuốc hãy trao đổi với bác sĩ về tiền sử dị ứng nếu có.
  • Dùng thuốc cần đúng, đủ liều lượng theo chỉ định của bác sĩ.
  • Trước khi ăn bất cứ đồ ăn lạ nào hãy thử một lượng nhỏ để kiểm tra cơ địa có bị dị ứng không. Sau 24h nếu không có phản ứng bất thường nào mới ăn lại.

Trên đây là giải đáp sốc phản vệ là gì; đồng thời cung cấp thông tin phải xử lý và phòng ngừa như thế nào. Bạn đọc hãy tham khảo và chia sẻ để mọi người cùng biết đến, bảo vệ sức khỏe tốt hơn nhé!




Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *